Prof. Andrzej Januszajtis. Fot. J. Wikowski

Z wielkim żalem i smutkiem informujemy, że 22 stycznia 2026 r. w Gdańsku w wieku 98 lat zmarł śp. Profesor Andrzej Januszajtis – wieloletni Prezes Stowarzyszenia Nasz Gdańsk, Honorowy Obywatel Miasta Gdańska.

Z wykształcenia fizyk (doc. dr inż. – naukowiec Politechniki Gdańskiej) oraz muzyk. Erudyta, podróżnik, fotografik. Społecznik – jeden z ojców założycieli gdańskiej samorządności w latach 90. Niestrudzony i wybitny popularyzator wiedzy o Gdańsku i Pomorzu, wyznający dewizę, że człowiek uczy się przez całe życie. Przewodnik przewodników.

Andrzej Januszajtis urodził się w 1928 roku, na ziemi nowogródzkiej w II Rzeczypospolitej. Po wojnie poprzez Lublin i Sopot przyjechał do Gdańsku – miasta, z którym związany jest od ponad sześciu dekad. Był osobą o wszechstronnych zainteresowaniach, prawdziwy człowiek renesansu. Przez 39 lat pracował jako nauczyciel akademicki na Politechnice Gdańskiej, gdzie pełnił funkcję dyrektora Instytutu Fizyki.

Muzyk z wykształcenia. Miłośnik Mozarta, Chopina, Skriabina.

Jeden z ojców założycieli gdańskiej samorządności w latach 90., przewodniczący Rady Miasta, Honorowy Obywatel Miasta Gdańska. Esteta. Wielki miłośnik Gdańska o którym mówi: „Gdańsk budzi miłość, bo jest piękny!”

Absolwent w 1965 roku kursu przewodnickiego Polskiego Towarzystwa Turystyczno Krajoznawczego, przez wiele lat wykładowca i egzaminator przewodników gdańskich, niezmiennie rozpoczynający każdą edycję kursu swoim autorskim wykładem. Przewodnik przewodników.

Pan Profesor był sprawcą rzeczy, które wydawały się niemożliwe, jednakże dzięki Jego zaangażowaniu, determinacji i wiedzy doszły do skutku i wzbogacają piękno Gdańska, przywracają świetność i bogatą historię miasta. Wśród najbardziej znaczących osiągnięć należy wymienić udział w 1967 roku w wyjątkowej operacji przesunięcia Wartowni nr 1 na Westerplatte zainicjowanej przez Komisję Opieki nad Zabytkami PTTK w Gdańsku. To dzięki Jego zaangażowaniu, w 1989 roku, z wieży kościoła św. Katarzyny w Gdańsku, po latach milczenia, ponownie rozbrzmiała muzyka karylionowa, zmieniając na trwałe muzyczne oblicze współczesnego Gdańska.

Drugie życie Profesorowi zawdzięcza Wielki Zegar Astronomiczny w Bazylice Mariackiej, który został dzięki Jego ogromnemu zaangażowaniu uruchomiony oraz opisany w wyjątkowej publikacji.

Był inicjatorem w 1983 r. odbudowy zegara. 31 grudnia 2025 r. odbyło się uroczyste uruchomienie ponad 550-letniego kalendarium zegara, co przywróciło do życia jedno z najcenniejszych dzieł średniowiecznej sztuki technicznej w Europie. Zegar, który przez wieki wyznaczał rytm życia Gdańszczan wrócił do dawnej świetności. Z tego faktu ogromnie cieszył się Pan Profesor. Powiedział, że „teraz Wielki Zegar Astronomiczny w pełni pretenduje do wpisania go na listę światowego dziedzictwa kulturowego UNESCO”.

Pan Profesor Januszajtis od 1998 roku był prezesem Stowarzyszenia „Nasz Gdańsk” i Redaktorem naczelnym Miesięcznika Nasz Gdańsk, w którym z pasją i niezwykłą wiedzą przybliżał dzieje Gdańska i Pomorza. Był autorem comiesięcznych artykułów w czasopiśmie.

Wybitny popularyzator wiedzy o naszej pomorskiej ziemi. Autor 33 książek z kultowym

„Z uśmiechem przez Gdańsk” (ze znakomitymi rysunkami Zbigniewa Jujki) na czele. Twórca takich dzieł jak m.in.: „ Mr. Fahrenheit dżentelmen z Gdańska”, „Koroną herb twój ozdobiono” – rzecz o herbie Gdańska czy ostatnim „Nec temere nec timide”. Tłumacz utworów Martina Opitza i Rainera Marii Rilkego. Autor „Sonetów greckich”.

Fotografik. Erudyta. Podróżnik.

Autor setek artykułów o Gdańsku, w tym ponad 900 felietonów o Gdańsku, Pomorzu w Gazecie Wyborczej. Autor setek audycji telewizyjnych i radiowych. Prelegent na niezliczonych spotkaniach, konferencjach i odczytach poświęconych naszemu miastu i regionowi. Dzięki Profesorowi powróciły do Gdańska liczne zabytki (np. 852 voluminy z biblioteki Gdańskiego Towarzystwa Przyrodniczego), co jest efektem Jego wieloletnich działań oraz budowania współpracy zagranicznej.

Odznaczony wieloma krzyżami zasługi i medalami, w tym Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski i Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski.

W ub. roku otrzymał prestiżowego Gryfa Pomorskiego za zasługi dla rozwoju turystyki w województwie pomorskim.

Panie Profesorze, uczył Pan nas jak patrzeć na Gdańsk, jak patrzeć na świat, za co jesteśmy niezmiernie wdzięczni. Wielkie dzięki.

Małżonce Ewie oraz Córce, Rodzinie i Najbliższym składamy głębokie wyrazy współczucia.

Zarząd i Członkowie Stowarzyszenia Nasz Gdańsk

______________________________________

POGRZEB śp. PROF. ANDRZEJA JANUSZAJTISA ODBĘDZIE SIĘ

W CZWARTEK (29 stycznia 2026 r.).

Msza żałobna zostanie odprawiona w Bazylice Mariackiej o godz. 10.00.

Ceremonia pogrzebowa odbędzie się na Cmentarzu Srebrzysko (Gdańsk-Wrzeszcz) o godz. 12.00

POGRZEB śp. PROF. ANDRZEJA JANUSZAJTISA ODBĘDZIE SIĘ W CZWARTEK (29 stycznia 2026 r.). W Bazylice Mariackiej msza święta o 10, ceremonia pogrzebowa na Cmentarzu Srebrzysko o 12.45.

Spotkanie opłatkowe SNG w 2025 r. Fot. Janusz Wikowski

20 stycznia 2026 r. członkowie Stowarzyszenia Nasz Gdańsk spotkają się na tradycyjnej wieczerzy opłatkowo-noworocznej w restauracji CAŁA NAPRZÓD.

Na spotkanie zaproszono grono darczyńców Stowarzyszenia, wspomagających działalność.

Spotkanie opłatkowe SNG w 2025 r. Fot. Janusz Wikowski

Tradycyjnie będzie okazja do złożenia życzeń, podzielenia się opłatkiem (który poświęcił podczas mszy z udziałem członków Stowarzyszenia w Bazylice Mariackiej ks. Ireneusz Bradtke).

Poświęcenie opłatków w Bazylice Mariackiej. Fot. Janusz Wikowski

Gdańskie Patrycjuszki z poświęconymi opłatkami w Bazylice Mariackiej. Fot. Janusz Wikowski

Będą także kolędy wraz Bogusławem Olszonowiczem – współzałożycielem kultowego zespołu DUVAL, obecnie członkiem zespołu „Bernard Dornowski ex Czerwone Gitary”.

Kolędy z Bogusławem Olszonowiczem w 2025 r. Fot. Janusz Wikowski

(W.)

Zaproszenie Zarządu dla członków Stowarzyszenia na spotkanie opłatkowe SNG w 2026 r.