Prof. Andrzej Januszajtis. Fot. J. Wikowski
Z wielkim żalem i smutkiem informujemy, że 22 stycznia 2026 r. w Gdańsku w wieku 98 lat zmarł śp. Profesor Andrzej Januszajtis – wieloletni Prezes Stowarzyszenia Nasz Gdańsk, Honorowy Obywatel Miasta Gdańska.
Z wykształcenia fizyk (doc. dr inż. – naukowiec Politechniki Gdańskiej) oraz muzyk. Erudyta, podróżnik, fotografik. Społecznik – jeden z ojców założycieli gdańskiej samorządności w latach 90. Niestrudzony i wybitny popularyzator wiedzy o Gdańsku i Pomorzu, wyznający dewizę, że człowiek uczy się przez całe życie. Przewodnik przewodników.
Andrzej Januszajtis urodził się w 1928 roku, na ziemi nowogródzkiej w II Rzeczypospolitej. Po wojnie poprzez Lublin i Sopot przyjechał do Gdańsku – miasta, z którym związany jest od ponad sześciu dekad. Był osobą o wszechstronnych zainteresowaniach, prawdziwy człowiek renesansu. Przez 39 lat pracował jako nauczyciel akademicki na Politechnice Gdańskiej, gdzie pełnił funkcję dyrektora Instytutu Fizyki.
Muzyk z wykształcenia. Miłośnik Mozarta, Chopina, Skriabina.
Jeden z ojców założycieli gdańskiej samorządności w latach 90., przewodniczący Rady Miasta, Honorowy Obywatel Miasta Gdańska. Esteta. Wielki miłośnik Gdańska o którym mówi: „Gdańsk budzi miłość, bo jest piękny!”
Absolwent w 1965 roku kursu przewodnickiego Polskiego Towarzystwa Turystyczno Krajoznawczego, przez wiele lat wykładowca i egzaminator przewodników gdańskich, niezmiennie rozpoczynający każdą edycję kursu swoim autorskim wykładem. Przewodnik przewodników.
Pan Profesor był sprawcą rzeczy, które wydawały się niemożliwe, jednakże dzięki Jego zaangażowaniu, determinacji i wiedzy doszły do skutku i wzbogacają piękno Gdańska, przywracają świetność i bogatą historię miasta. Wśród najbardziej znaczących osiągnięć należy wymienić udział w 1967 roku w wyjątkowej operacji przesunięcia Wartowni nr 1 na Westerplatte zainicjowanej przez Komisję Opieki nad Zabytkami PTTK w Gdańsku. To dzięki Jego zaangażowaniu, w 1989 roku, z wieży kościoła św. Katarzyny w Gdańsku, po latach milczenia, ponownie rozbrzmiała muzyka karylionowa, zmieniając na trwałe muzyczne oblicze współczesnego Gdańska.
Drugie życie Profesorowi zawdzięcza Wielki Zegar Astronomiczny w Bazylice Mariackiej, który został dzięki Jego ogromnemu zaangażowaniu uruchomiony oraz opisany w wyjątkowej publikacji.
Był inicjatorem w 1983 r. odbudowy zegara. 31 grudnia 2025 r. odbyło się uroczyste uruchomienie ponad 550-letniego kalendarium zegara, co przywróciło do życia jedno z najcenniejszych dzieł średniowiecznej sztuki technicznej w Europie. Zegar, który przez wieki wyznaczał rytm życia Gdańszczan wrócił do dawnej świetności. Z tego faktu ogromnie cieszył się Pan Profesor. Powiedział, że „teraz Wielki Zegar Astronomiczny w pełni pretenduje do wpisania go na listę światowego dziedzictwa kulturowego UNESCO”.
Pan Profesor Januszajtis od 1998 roku był prezesem Stowarzyszenia „Nasz Gdańsk” i Redaktorem naczelnym Miesięcznika Nasz Gdańsk, w którym z pasją i niezwykłą wiedzą przybliżał dzieje Gdańska i Pomorza. Był autorem comiesięcznych artykułów w czasopiśmie.
Wybitny popularyzator wiedzy o naszej pomorskiej ziemi. Autor 33 książek z kultowym
„Z uśmiechem przez Gdańsk” (ze znakomitymi rysunkami Zbigniewa Jujki) na czele. Twórca takich dzieł jak m.in.: „ Mr. Fahrenheit dżentelmen z Gdańska”, „Koroną herb twój ozdobiono” – rzecz o herbie Gdańska czy ostatnim „Nec temere nec timide”. Tłumacz utworów Martina Opitza i Rainera Marii Rilkego. Autor „Sonetów greckich”.
Fotografik. Erudyta. Podróżnik.
Autor setek artykułów o Gdańsku, w tym ponad 900 felietonów o Gdańsku, Pomorzu w Gazecie Wyborczej. Autor setek audycji telewizyjnych i radiowych. Prelegent na niezliczonych spotkaniach, konferencjach i odczytach poświęconych naszemu miastu i regionowi. Dzięki Profesorowi powróciły do Gdańska liczne zabytki (np. 852 voluminy z biblioteki Gdańskiego Towarzystwa Przyrodniczego), co jest efektem Jego wieloletnich działań oraz budowania współpracy zagranicznej.
Odznaczony wieloma krzyżami zasługi i medalami, w tym Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski i Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski.
W ub. roku otrzymał prestiżowego Gryfa Pomorskiego za zasługi dla rozwoju turystyki w województwie pomorskim.
Panie Profesorze, uczył Pan nas jak patrzeć na Gdańsk, jak patrzeć na świat, za co jesteśmy niezmiernie wdzięczni. Wielkie dzięki.
Małżonce Ewie oraz Córce, Rodzinie i Najbliższym składamy głębokie wyrazy współczucia.
Zarząd i Członkowie Stowarzyszenia Nasz Gdańsk
______________________________________
POGRZEB śp. PROF. ANDRZEJA JANUSZAJTISA ODBĘDZIE SIĘ
W CZWARTEK (29 stycznia 2026 r.).
Msza żałobna zostanie odprawiona w Bazylice Mariackiej o godz. 10.00.
Ceremonia pogrzebowa odbędzie się na Cmentarzu Srebrzysko (Gdańsk-Wrzeszcz) o godz. 12.00