30 maja odbędzie się Walne Zebranie Sprawozdawczo – Wyborcze Stowarzyszenia „Nasz Gdańsk”.

Zaproszenie na Walne Zebranie Sprawozdawczo – Wyborcze

Stowarzyszenia „Nasz Gdańsk”

Zarząd Stowarzyszenia „Nasz Gdańsk”  uprzejmie zawiadamia, że w dniu 30 maja 2017 roku (wtorek), o godz. 17 (drugi termin godzina 17.30), w Narodowym Muzeum Morskim w Gdańsku, przy ulicy Tokarskiej 21/25 (wejście od Długiego Targu przy Żurawiu) w Ośrodku Kultury Morskiej (windą na IV piętro) odbędzie się Walne Zebranie Sprawozdawczo – Wyborcze Stowarzyszenia „Nasz Gdańsk”.

Serdecznie zapraszamy!

Zarząd Stowarzyszenia „Nasz Gdańsk”

Fot. Tomasz Korczak

Życzymy wszystkim członkom i sympatykom naszego Stowarzyszenia, czytelniczkom i czytelnikom naszego miesięcznika i wszystkim mieszkańcom Gdańska jasnych, prawdziwie wiosennych Świąt Wielkanocnych, odpoczynku od politycznych zawirowań, dużo słońca, radości i odświeżających spacerów po pięknym Gdańsku i jego równie pięknych okolicach.

Wesołego Alleluja!

Zarząd Stowarzyszenia „Nasz Gdańsk” i

Redakcja czasopisma „Nasz Gdańsk”.

GDAŃSK. Westerplatte – zniszczenie konstrukcji ochronnej brzegu morskiego. „Zawiadamiamy o katastrofie budowlanej obiektu budowlanego: Opaski Brzegowej, która ma miejsce na terenie pasa technicznego brzegu morskiego półwyspu Westerplatte, na wysokości ul. Majora Sucharskiego w Gdańsku.

Zaistniałe niezamierzone i gwałtowne zniszczenie konstrukcji ochronnej brzegu morskiego, wzniesionej w celu ochrony brzegu morskiego na wypadek sztormu lub innego, intensywnie abrazyjnego działania środowiska hydrodynamicznego morza, spełnia dokładnie definicję przesłanki w/w art. 73, pkt 1 prawa budowlanego.”

Do Głównego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego…

Takim to dramatycznym pismem zawiadomiliśmy w dniu 23 lutego 2017 r. Główny Inspektorat Nadzoru Budowlanego, informując jednocześnie Prokuraturę Okręgową w Gdańsku, Komendę Miejska Policji w Gdańsku, Ministerstwo Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej i inne kompetentne instytucje, mając nadzieję podjęcia przez nie stosownych działań i uniknięcia próby tzw. „zamiatania pod dywan”.

W uzasadnieniu podaliśmy szereg warunków, które musi literalnie spełniać dokumentacja projektowa, a szczególnie morskie budowle hydrotechniczne i ich usytuowanie.

Obiekt uległ nieodwracalnym zniszczeniom konstrukcji polegającym na:

• – Zniszczeniu odcinkowym dolnej ławy konstrukcji monolitycznej – element nie nadaje się do naprawy lub wymiany.
• – Całkowitemu zniszczeniu konstrukcji umocnienia dna podtrzymującej narzut ochronny z kamienia – element nie nadaje się do naprawy.
• -Rozmyciu skarpy zbocza podtrzymującego narzut ochronny z kamienia – elementy chwili obecnej nie istnieje.
• – Zniszczeniu odcinkowemu górnej ławy żelbetowej konstrukcji monolitycznej zwieńczającego koronę skarpy narzutu ochronnego z kamienia – element nie nadaje się do naprawy lub wymiany.
• – Utrata stateczności narzutu ochronnego z kamienia – ponowne nałożenie elementów narzutu.

Przyczyny katastrofy

Katastrofa ta ma następujące przyczyny:

– Bezpośrednie: hydrodynamiczne oddziaływanie falowania na budowlę ochronną

– Pośrednie: błędnie ukształtowaną stopę narzutu ochronnego z kamienia (błąd projektowy), źle dobrane wielkości poszczególnych frakcji z kamienia tworzącego narzut ochronny (błąd projektowy), nie zachowanie wymaganych nachyleń skarp narzutu ochronnego (błąd projektowy),brak odpowiedniego i merytorycznego nadzoru inwestora – Urzędu Morskiego w Gdyni nad dokumentacją projektową oraz w trakcie eksploatacji konstrukcji opaski ochronnej mimo zgłaszanych przez wykonawcę robót zaobserwowanych pogłębień i zniszczeń konstrukcji umocnienia dna przed stopą opaski brzegowej (już w 2014 r.).

Konstrukcje należy wybudować prawie od nowa

Są to niektóre z zasygnalizowanych nieprawidłowości na przykładzie Westerplatte; podobne zniszczenia wystąpiły też na innych odcinkach w ramach projektu „Zabezpieczenie brzegów Morza Bałtyckiego będących w administracji Urzędu Morskiego w Gdyni”.

Inwestycja na odcinku Westerplatte pochłonęła 12,5 mln zł, zaś koszt wszystkich pięciu odcinków wyniósł 68,76 mln zł (dotacja UE 58,3 mln zł).

Wbrew twierdzeniom kierownictwa Urzędu Morskiego w Gdyni, szkód na Westerplatte nie da się usunąć za 2 -3 mln zł. Konstrukcje należy wybudować prawie od nowa, podobnie jak inne, które uległy zniszczenie, do czego przyczyniła się nie tylko natura, ale i człowiek.

Tekst i zdjęcie: Pr Eng, dr inż. Bogdan Sedler

Opaska Westerplatte. Luty 2017 rok

Opaska Westerplatte. Luty 2017 rok

Pomnik Świętopełka autorstwa Wawrzyńca Sampa.

Datę urodzenia najsławniejszego ze średniowiecznych książąt gdańskich określa się dziś jako „przed 1195 rokiem”. Ojcem Świętopełka był późniejszy (od 1206 r.) namiestnik wschodnio pomorski Mściwój I, matką Zwinisława. O jego dzieciństwie czy naukach brak wiadomości.

Po śmierci ojca w 1219 lub 1220 roku zostaje mianowany przez Leszka Białego namiestnikiem Pomorza Gdańskiego.

Czas naznaczony wojnami

W tym samym czasie żeni się z księżniczką wielkopolską Eufrozyną, z którą będzie miał syna i następcę Mściwoja (II), oraz córkę: Eufemię, przyszłą żonę księcia Rugii, Jaromira. Dodajmy, że bratem Eufrozyny był Władysław Odonic, którego wspieranie miało w przyszłości narazić Świętopełka na wiele przykrości.

Czas panowania Świętopełka był naznaczony wojnami. W 1223 r. jako namiestnik Leszka Białego wziął udział u jego boku w krucjacie przeciw Prusom. W tym samym czasie – wspólnie z wygnanym przez Władysława Laskonogiego z Wielkopolski Odonicem – zaczął najeżdżać nadnoteckie pogranicze. Ok. 1225 r. przyłączył do Pomorza Gdańskiego zagarniętą przez Duńczyków ziemię słupską. Pragnąc ukrócić konflikty między książętami władający dzielnicą senioralną Leszek Biały wezwał ich w 1227 r. do Gąsawy. W czasie zjazdu Władysław Odonic napadł na księcia, który w trakcie ucieczki został zabity. Dopiero w jakiś czas po śmierci Odonica (w 1239 r.), chcąc go oczyścić zaczęto o zbrodnię oskarżać Świętopełka, który wykorzystał śmierć zwierzchnika, by uniezależnić swoją dzielnicę. Zmienił swój tytuł na książę (dux, przedtem był to princeps – dosłownie naczelnik) i przeprowadził szereg zmian.

Nadał Gdańskowi prawo miejskie lubeckie

Jedną z pierwszych było nadanie Gdańskowi prawa miejskiego lubeckiego. Oryginalny dyplom się nie zachował, dokładnej daty nie znamy. O kontaktach z Lubeką świadczy jeden z pierwszych aktów prawnych, wystawiony przez Świętopełka tamtejszym kupcom między rokiem 1222 a 1224, ustalający opłaty celne od przypływających statków i przywożonych towarów. Gmina miejska na prawie lubeckim mogła wtedy już istnieć, ale bardziej prawdopodobny wydaje się rok 1227, w którym w dokumencie po raz pierwszy występuje sołtys – książęcy urzędnik do tego rodzaju spraw. Za tą datą przemawia też to, że świeżo upieczony książę potrzebował przychylności mieszczan, wśród których ważną rolę grali przybysze z coraz potężniejszej Lubeki. Najpóźniejszą możliwą datą jest rok 1263, w którym lubeczanie „ze względu na cześć, szacunek i prośbę prześwietnego J. Pana Świętopełka, księcia Pomorzan, jak również dla czci i prośby mieszczan miasta Gdańska” przysłały im zaktualizowany kodeks swojego prawa. Słowo „mieszczan” może świadczyć, że Gdańsk faktycznie miał już wtedy prawa miejskie, choć według części historyków dopiero je otrzymywał. W trwającej na ten temat dyskusji nie powiedziano jeszcze ostatniego słowa.

Protekcja Stolicy Apostolskiej

Zdobywszy niezupełnie legalną drogą tytuł książęcy i osiągnąwszy niezależność swojego księstwa, Świętopełk wystarał się dla siebie w 1231 r. o ważną w oczach współczesnych protekcję Stolicy Apostolskiej. W tym też czasie po śmierci pierwszej żony ożenił się z hrabianką szweryńską Ermengardą, późniejszą matką synów Jana i szczególnie ukochanego Warcisława (II), oraz córek Salomei (imię niepewne) i Damroki (Dąbrówki?), fundatorki kościoła w Chmielnie. Z podejmowanych przez niego akcji zbrojnych należy (oprócz stale powracających zatargów z Wielkopolską) wymienić działania na terenie Prus, nieopanowanych jeszcze do końca przez sprowadzony przez Konrada Mazowieckiego Zakon Krzyżacki. Początkowo książę gdański, podobnie jak inni książęta polscy, wspierał Krzyżaków. W 1234 r. uczestniczył w wyprawie polsko-krzyżackiej na Prusy i przyczynił się do jej sukcesu odnosząc zwycięstwo w bitwie nad rzeką Dzierzgoń. Sukcesem na innym terenie było przyłączenie w roku 1236 lub 1237 (po wymarciu tamtejszej dynastii) ziemi sławieńskiej. Tuż potem, w latach 1237-1238, musiał odpierać najazd Krzyżaków i książąt meklemburskich, którzy wsparli jego młodszych braci, Sambora i Racibora, dążących do obalenia jego władzy. W sojuszu ze wspierającymi go pogańskimi Prussami o mało nie doprowadził do upadku władztwa Krzyżaków w Prusach. Kolejny najazd w latach 1242-1248 był mniej pomyślny. Z poprzednich wrogów Świętopełka ubyła Meklemburgia, ale do Krzyżaków dołączyli biskup włocławski i polscy książęta Konrad Mazowiecki, Kazimierz Kujawski, synowie Odonica Przemysł I i Bolesław Pobożny, oraz inspiratorzy całej awantury – jego właśni bracia.

1248 r. – wymuszony pokój

W czasie wojny zginął jego syn Jan, a drugi Mściwój trafił do niewoli. W wymuszonym w 1248 r. pokoju książę zgodził się na odstąpienie Krzyżakom części ziem na prawym brzegu Wisły (w zamian za Mierzeję Wiślaną) i na pozostawienie Mściwoja jako zakładnika. Działania wojenne wszczęte na nowo w 1252 r. zakończyły się w rok później na poprzednich warunkach. Zapewniwszy sobie za cenę ustępstw spokój z tej strony, książę kontynuował walkę z książętami wielkopolskim – do roku 1256, w którym przyjął okup za zdobyte Nakło. Z dawnym przeciwnikiem Kazimierzem Kujawskim zawarł sojusz, który ułatwił odparcie najazdu książąt zachodnio-pomorskiego i wielkopolskiego na Pomorze w latach 1257-1259. Decydującą rolę odegrało zwycięstwo pod Słupskiem. Odtąd, aż do śmierci miał względny spokój.

Niemałe były osiągnięcia Świętopełka w organizacji państwa. Najważniejszą z nich była reforma ustroju, obejmująca ostateczne zastąpienie zaniechanych już częściowo ponad 125 grodów plemiennych, systemem 15 grodów kasztelańskich. Każdy z nich był ośrodkiem jednostki administracyjnej zwanej kasztelanią, na której czele stał kasztelan. Rozwinięta warstwa urzędników dworskich zajmowała się sprawami wewnętrznymi. Niezwykle istotne było wspieranie handlu i żeglugi. O uregulowaniu ceł w latach 1222-1224 była już mowa. W ślad za nim, ok. 1240 r. książę uchylił zakorzenione od stuleci barbarzyńskie prawo brzegowe, oznaczające w praktyce rabunek rozbitych statków. Rozbitkowie byli odtąd objęci ochroną. Ważną nowością był wprowadzony w 1260 r. jarmark św. Dominika, ustanowiony wprawdzie przez papieża, ale z pewnością popierany przez Świętopełka.

Nie zamierzał zrywać związków z Macierzą

Wcześniejsze (1227 r.) osadzenie w kościele św. Mikołaja dominikanów, sprowadzonych z Krakowa, świadczyło, że władca Gdańska mimo wybicia się na niepodległość, nie zamierzał zrywać związków z Macierzą. Wśród świadków odnośnego dokumentu wymieniony jest „nauczyciel chłopców” (magister puerorum”), świadectwo istnienia szkoły, a także autorytetu, jakim ów zawód się cieszył. Za Świętopełka doszło także do założenia klasztoru benedyktynów w Św. Wojciechu (1236) i cystersów w Bukowie Morskim koło Darłowa (1249). Z jego inicjatywy powstało nie mniej niż 11 nowych parafii. On też przekazał Zantyr (w widłach Wisły i Nogatu) biskupowi Chrystianowi, który miał przeprowadzić misję chrystianizacji Prus.

Książę gdańsko-pomorski Świętopełk II zmarł w 1266 r. „Tu w Gdańsku umarł, w Oliwie pochowany. Równy mu się nie urodzi, podobnego Gdańsk nie ukoronuje. Gdy spadła ta gwiazda, był jedenasty stycznia.” Pochowano go obok przodków w Oliwie, dzisiejszej archikatedrze. Opis pogrzebu wymienia w Gdańsku trzy kościoły, w których wystawiano ciało, oraz bramę, za którą przyjęli je „ci z Oliwy”, by ponieść do miejsca pochówku. Liczba kościołów i brama – zapewne fortyfikacji – świadczą o rozkwicie miasta pod jego rządami. „Mąż wyróżniający się heroiczną cnotą, kwitnący dobrem kraju i jaśniejący zwycięstwami” jako pierwszy z polskich książąt zrozumiał zagrożenie ze strony Krzyżaków i prowadził z nimi wojnę, którą w końcu przegrał, ale utrzymał niezależność i integralność swojego księstwa. Za jego czasów Gdańsk uzyskał prawa miejskie i stał się jednym z ważnych portów i miast nadbałtyckich. Potomność nadała księciu przydomek: Wielki. Nieprzeciętny władca, wybitny wojownik i organizator dobrze sobie na niego zasłużył.

Andrzej Januszajtis

Odrys pieczęci Świętopełka