Tam, gdzie bohaterowie bronili Poczty Polskiej

Od 75 lat Zespół Szkół Łączności im. Obrońców Poczty Polskiej kształci przyszłych techników. Technikum ukończyło dotychczas 20 744 uczniów. Jest to szkoła tradycyjnie mundurowa.

Dr inż. Wojciech Władziński, jako dwunasty z kolei dyrektor ZSŁ, kontynuuje dzieło, które w 1951 r. zaczął inż. Stanisław Kobus. Technikum zapewnia uczniom edukację, która przygotuje absolwentów do współczesnych wymagań rynku pracy. Jest wysoko oceniana, znajduje się w czołówkach rankingów placówek edukacyjnych. Szkoła zajmuje 28. miejsce w Polsce i 2. miejsce na Pomorzu w rankingu perspektyw. Kierownictwo Zespołu Szkół Łączności stara się podtrzymywać współpracę z firmami i partnerami, którzy odgrywają ważną rolę dla szkoły, m.in. dostarczając specjalistyczny sprzęt służący do kształcenia uczniów.

Jak to się zaczęło?

W 1951 r. powołane zostało Technikum Telekomunikacyjne. Dyrektorem został inż. Stanisław Kobus, który przybył z Gliwic. Podczas pierwszych dwóch lat zorganizował bazę szkoły do kształcenia uczniów w atrakcyjnym i poszukiwanym na rynku pracy zawodzie technicznym.

W 1951 r. powstały dwie pierwsze klasy dwuletniego Kursu Telekomunikacyjnego. W pierwszym roku naukę podjęło ok. 200 uczniów. Przekazanie historycznego budynku Poczty Polskiej na siedzibę szkoły w 1952 r. znacznie usprawniło działanie szkoły. W budynku mieściło się 6 sal wykładowych i kilkadziesiąt pokoi służących jako biuro, magazyn, mieszkania (nauczycielskie i jedno dla dozorcy), pomieszczenia piwniczne, wyposażone w kuchnie i warsztaty szkolne. W drugim roku zatrudniono więcej stałych nauczycieli, co pozytywnie odbiło się na poziomie nauczania.

W 1954 r. dyrektorem szkoły podległej wówczas Ministerstwu Oświaty został mgr inż. Mieczysław Kocięcki. W 1959 r. zaczęto prowadzić zajęcia w budynku przy ul. Podwale Staromiejskie. Szkoła otrzymała nową nazwę – Technikum Łączności im. Obrońców Poczty Polskiej w Gdańsku.

Technikum miało już wówczas bardzo dobre opinie. Było popularne, gdyż kształciło w kierunkach rozwijających się na świecie takich specjalności jak elektronika, telekomunikacja, telewizja czy maszyny matematyczne.

Szkoła mimo trudnych warunków w pierwszych latach działalności, szybko rozrastała się. Było coraz więcej uczniów i nauczycieli, do tego stopnia, że obecnie szkoła ma aż 6 kierunków kształcenia w atrakcyjnych i poszukiwanych na rynku zawodach (informatyk, programista, teleinformatyk, automatyk, robotyk i elektronik). Do szkoły uczęszcza 1194 uczniów, kształci ich 121 nauczycieli.

Zasłużeni w rozwoju szkoły

Ogromy wpływ na rozwój szkoły i jej pozycję miał pierwszy dyrektor Stanisław Kobus. Wykonał ogromną pracę, aby szkoła mogła jak najlepiej funkcjonować. Już pierwsi absolwenci zyskali zawody dające możliwość atrakcyjnej pracy oraz dalszej edukacji politechnicznej.

Bardzo zasłużył się dla szkoły prof. Marek Hartman, który poza obowiązkami dyrektorskimi, doprowadził do remontu oraz doposażenie szkoły w takich miejscach jak aula szkolna, studio telewizyjne, sala gimnastyczna, pokój nauczycielski oraz laboratorium światła i dźwięku. Jest współfundatorem Fundacji Rozwoju Zespołu Szkół Łączności (powołanej w 2005 r.).

Kluczową rolę odegrała w historii szkoły mgr inż. Jadwiga Piechowiak. Jest związana ze szkołą od 1973 r. Była dyrektorem w latach 2012 – 2022. Bardzo zmodernizowała przygotowanie uczniów pod wymogi rozwijającego się rynku pracy. Inicjatorka współpracy szkoły z pracodawcami – ważnymi firmami i partnerami, m.in. Politechniką Gdańską, Intelem, Satelem, Sprintem i PIKE, LOTOSEM, Telkom-Telmorem, Simexem). Efektem jest pozyskiwanie funduszy na rozwój ZSŁ, zdobywanie wyposażenia technicznego, dostosowywanie programów nauczania do potrzeb rynku pracy. Współzałożycielka Fundacji Rozwoju Zespołu Szkół Łączności. Jest jej prezesem. Koordynatorka prac zespołu ds. nowych zawodów: technik automatyk oraz technik szerokopasmowej komunikacji elektronicznej wpisanych na listę MEN w 2017 r.

Warto dodać, że wiceprezesem Zarządu Fundacji jest mgr inż. Stanisław Gibała, absolwent Technikum Łączności oraz Politechniki Gdańskiej. Jest on współzałożycielem Stowarzyszenia „Nasz Gdańsk”, które, oprócz działalności związanej z promocją miasta Gdańsk, wspiera działalność szkolnictwa zawodowego na terenie Gdańska.

Od 2022 r. dyrektorem jest dr inż. Wojciech Władziński, który rozwija nowoczesne kierunki kształcenia, troszczy się o bezpieczeństwo i dobrą edukację dla uczniów. Technikum utrzymuje wysoką pozycję w rankingach, absolwenci są poszukiwani w przemyśle a także w ośrodkach naukowo-badawczych. Absolwenci szkoły z powodzeniem studiują na uczelniach technicznych (m.in. na Politechnice Gdańskiej).

Patroni – Bohaterowie

W Wolnym Mieście Gdańsku 1. września 1939 r. o 4.45, równocześnie z atakiem na placówkę wojskową na Westerplatte, zaatakowano budynek Poczty Polskiej. Oprócz pocztowców i urzędników pocztowych w gmachu znajdowali się również dwaj oficerowie WP (jednym z nich był inż. Konrad Guderski – dowódca obrony) oraz cywile (Jan Pipka z małżonką Małgorzatą i 10-letnią Erwinką Barzychowską, którą się opiekowali).

Pocztowcy stawiali opór mimo ogromnej przewagi Niemców. Ok. godz. 5 zginął dowódca obrony Konrad Guderski, który dostał odłamkiem granatu. Dowodzenie przejął Alfons Flisykowski. Niemcy ok. godz. 10 przeprowadzili silny szturm, ale obrońcy go odparli, mimo że napastnicy używali wozów pancernych ADGZ. Pocztowcom udało się unieruchomić jeden z pojazdów. Niemcy zostali zmuszeni do odwrotu. Między godzinami 13-14 napastnicy sprowadzili pod Pocztę działo piechoty 75 mm oraz 2 haubice kalibru 105 mm. Po ostrzale napastnicy dali pocztowcom dwie godziny na kapitulacje. Ok. godz. 17.15 Niemcy umieścili pod ścianą budynku ogromny ładunek wybuchowy (ok. 600 kg). Wybuch pozawalał część piwnic i ścian Poczty. Obrońcy dzielnie bronili się. Bezpośrednią przyczyną kapitulacji było wpompowanie przez Niemców dużej ilości benzyny do piwnic i podpalenie miotaczami ognia.

Pierwszy z budynku wyszedł dyrektor Jan Michoń. Jednakże mimo iż trzymał wysoko biały ręcznik Niemcy zastrzelili jego. Idącego za nim Józefa Wąsika zaatakowano miotaczami ognia, też zginął. Potem ok. 19.00, wszyscy ocalali wyszli z budynku z podniesionymi rękami. Niemcy ustawili ich pod ścianą i brutalnie przeszukiwali.

Erwinka i parę innych bardzo ciężko rannych osób przewieziono do szpitala. Erwinka była śmiertelnie poparzona (Niemcy oblali ją benzolem i podpalili). Zmarła 20 października, 4 dni po swoich 10. urodzinach. Nie jest znane miejsce pochówku. Na Cmentarzu Ofiar Hitleryzmu na Zaspie ma pomnik, a na dziedzińcu szkoły jest niezwykłe miejsce upamiętnienia tragedii – na murze ślady podniesionych rączek dziewczynki. Natomiast przy wejściu do szkoły, za szybą znajduje się pomnik Erwinki – dziewczynka ma w ręku ulubionego misiaczka…

Większość obrońców przewieziono do budynku Victoriaschule. Wszyscy zostali skazani na śmierć – za… uprawianie partyzantki. Rozstrzelano ich prawdopodobnie 5 października 1939 r., ok. godz. 4 nad ranem, na ćwiczebnym poligonie Policji Gdańskiej na Zaspie. Do 28 sierpnia 1991 r. nie było znane miejsce egzekucji. Na zbiorowy grób natrafili przypadkowo robotnicy prowadzący prace ziemne przy budowie garaży banku na Zaspie. Ekshumowane szczątki Pocztowców zostały uroczyście pochowane na Cmentarzu Ofiar Hitleryzmu w Gdańsku na Zaspie.

Mimo ogromnej przewagi po stronie Niemców Poczta broniła się przez ponad 14 godzin, dzięki odwadze, determinacji i bohaterstwu Obrońców. Oddali życie za Ojczyznę, za to, że byli Polakami, Pocztowcami Gdańskimi.

Z okazji 40. rocznicy bohaterskiej obrony Poczty Polskiej 1 września 1979 r. odsłonięto na placu przed budynkiem Pomnik Obrońców Poczty Polskiej. U stóp pomnika młodzież rozpoczynająca naukę w Technikum Łączności składa uroczystą przysięgę i oddaje hołd Patronom szkoły.

Franciszek Kaszubski

(Gdańszczanin, uczeń Technikum Łączności)